Y Cysylltiad Cymreig

Ar fin ffordd brysur yn Antananarivo, prifddinas Madagascar, mae carreg gerfiedig i gofio dau Gymro, David Jones a David Griffiths.
Mae Madagascar yn ymddangos yn lle annisgwyl i gael cysylltiad Cymreig. Beth yw’r hanes?

Yn 1818 fe anfonodd Cymdeithas Genhadol Llundain ddau ddyn ifanc, a’u teuluoedd, o Orllewin Cymru i Madagascar ond, o fewn wythnosau i lanio ar yr ynys, roedd pawb ond David Jones wedi marw o’r dwymyn. Yn 1820, cynigiodd Cymro dewr arall, o’r enw David Griffiths, ei wasanaeth yntau ac fe lwyddodd ef a’i wraig ifanc i gyrraedd y brifddinas yn ddiogel yn 1821.
Yn gyflym iawn, dysgodd y ddau Ddafydd yr iaith Malagasy a dechrau dysgu a phregethu. Gyda chefnogaeth barod y Brenin Radama, fe lwyddon nhw i greu system o ysgolion ar gyfer bechgyn a merched a, gyda chymorth rhai o’u disgyblion gorau, fe gyfieithon nhw’r Beibl a nifer o lyfrau eraill i’r Malagasy.

the-welsh-connection

Cafodd yr ysgol gyntaf ei sefydlu gan David Jones tua 1820

Mae nifer sylweddol o genhadon Prydeinig (gan gynnwys llawer o Gymru) wedi gwasanaethu ym Madagascar yn y 200 o flynyddoedd ers dyddiau’r ddau Ddafydd ond, erbyn heddiw, mae teithio i’r cyfeiriad arall hefyd, gyda gwirfoddolwyr ifanc yn dod o Fadagascar i Gymru i helpu mewn canolfan eglwysig ym Mhenrhys yn y Rhondda

Er mwyn cael fersiwn darllenadwy iawn o hanes yr ynys, trowch at “A History of Madagascar” gan Mervyn Brown, wedi’i gyhoeddi gan Damien Tunnacliffe.  (ISBN: 09506284 5 X).

Money for Madagascar was started by Welsh people and continues to receive strong support from the Welsh community. Most recently the re-design of the new Money for Madagascar Website was funded by the Welsh Assembly.